Không gian văn hóa East Lake City gồm 3 lớp: trung tâm triển lãm ven hồ có mái vườn xanh, quảng trường cộng đồng tổ chức lễ hội và hội chợ, và vòng văn hóa trong công viên với đường dạo điêu khắc, vườn diên vĩ. Bên trong từng khu ở, đồ án quy hoạch còn giữ đất cho nhà văn hóa, nhà họp tổ dân phố. Bài viết tìm hiểu vai trò của các không gian trên trong việc tạo bản sắc cho East Lake City, khu đô thị khoảng 226 ha tại Đồng Mai.
Văn hóa có chỗ trong quy hoạch
Đồ án 1/500 năm 2015 dành đất công cộng ở 2 cấp, trong đó có chức năng văn hóa:
| Cấp | Diện tích | Chức năng |
|---|---|---|
| Công cộng cấp thành phố, khu ở (7 ô) | 10,13 ha | Nhà dưỡng lão, trung tâm chăm sóc sức khỏe, đất công cộng |
| Công cộng đơn vị ở (4 ô) | 3,95 ha | Trạm y tế, nhà văn hóa, nhà họp tổ dân phố, thương mại dịch vụ |
Các ô công cộng đơn vị ở cao 3 tầng, mật độ xây dựng 30%. Mỗi khu ở có chỗ cho nhà văn hóa riêng.
Phần văn hóa cấp toàn khu nằm trong công viên quanh hồ, theo phương án của Balmori Associates.
Trung tâm triển lãm ven hồ
Trung tâm triển lãm là hạng mục văn hóa chính bên hồ. Website dự án mô tả nhà có mái vườn xanh thoải dần xuống mép nước. Bên trong dự kiến có 3 nhóm hoạt động:
- Trưng bày đồ án quy hoạch của khu đô thị.
- Trưng bày tác phẩm nghệ thuật đương đại.
- Hội nghị, giao lưu văn hóa địa phương.
Phối cảnh thể hiện khối nhà hình chiếc lá vươn ra mặt hồ.

Quảng trường cho lễ hội và hội chợ
Quảng trường cộng đồng ven hồ được mô tả là nơi chịu tải sự kiện đông người. Có 3 loại sự kiện được nêu:
| Sự kiện | Ý nghĩa với cộng đồng |
|---|---|
| Lễ hội âm nhạc | Kéo cư dân và khách ra không gian chung |
| Hội chợ cuối tuần | Hoạt động định kỳ, tạo thói quen gặp gỡ |
| Triển lãm văn hóa dân gian | Giới thiệu nghề, món ăn, nghệ thuật địa phương |
Quảng trường có sân khấu ngoài trời hướng ra mặt nước, nhạc nước và cột chiếu sáng nghệ thuật.
Vòng văn hóa trong công viên
Phương án công viên chia 3 vòng đi bộ quanh hồ. Vòng văn hóa gồm:
- Đường dạo điêu khắc, tác phẩm đặt dọc lối đi.
- Khu nấu ăn và nướng ngoài trời cho gia đình, nhóm bạn.
- Các điểm ngắm cảnh trên mỏm bờ.
- Quảng trường dành cho chủ đề tiến hóa tự nhiên.
- Vườn hoa diên vĩ.
Văn hóa ở đây không chỉ là xem triển lãm. Nấu ăn cùng nhau, ngắm cảnh cùng nhau cũng là sinh hoạt văn hóa của một cộng đồng.
Văn hóa địa phương Đồng Mai
Khu đất nằm trên địa bàn các phường Đồng Mai, Phú Lãm, Yên Nghĩa của Hà Đông cũ, giáp xã Bích Hòa. Đồ án năm 2015 có ô công viên chuyên đề làng nghề truyền thống, khoảng 3,8 ha.
Công viên làng nghề và triển lãm văn hóa dân gian là chỗ để khu đô thị mới giữ liên hệ với vùng đất cũ. Cư dân mới có dịp biết về nghề, món ăn, lễ hội của vùng ven đô phía tây nam Hà Nội.

Văn hóa và giáo dục
Đồ án năm 2015 có đủ trường từ mầm non tới THPT, tổng khoảng 8,96 ha. Phương án công viên còn có khách sạn gắn với trường đào tạo nghề khách sạn.
Trường học và không gian văn hóa hỗ trợ nhau:
- Học sinh có chỗ học ngoại khóa ở trung tâm triển lãm.
- Đường dạo điêu khắc là lớp học mỹ thuật ngoài trời.
- Vùng đầm lầy, điểm quan sát chim dùng cho giờ học tự nhiên.
- Trường nghề khách sạn có thể tham gia tổ chức sự kiện ở quảng trường.
Văn hóa tạo bản sắc khu đô thị
Nhiều khu đô thị mới giống nhau về nhà cửa và tiện ích. Điểm khác thường nằm ở đời sống văn hóa. Tại Đồng Mai, bản sắc dự kiến đến từ 3 thứ:
| Yếu tố | Thể hiện |
|---|---|
| Mặt nước | Hồ khoảng 20 ha làm sân khấu chung |
| Thiên nhiên | Đầm lầy, vườn sen, rừng cây, vườn diên vĩ |
| Sinh hoạt chung | Lễ hội, hội chợ, triển lãm định kỳ |
Bản sắc chỉ hình thành sau nhiều năm cư dân sống và tổ chức hoạt động cùng nhau.
Không gian văn hóa cho từng nhóm tuổi
Mỗi nhóm cư dân dùng không gian văn hóa theo cách riêng:
| Nhóm | Không gian thường dùng |
|---|---|
| Trẻ em | Sân chơi, triển lãm thiếu nhi, rước đèn Trung thu ở quảng trường |
| Thanh niên | Lễ hội âm nhạc, hội chợ cuối tuần, đường dạo điêu khắc |
| Gia đình | Khu nướng ngoài trời, vườn diên vĩ, triển lãm cuối tuần |
| Người cao tuổi | Nhà văn hóa khu ở, câu lạc bộ dưỡng sinh, triển lãm dân gian |
Nhà dưỡng lão và trung tâm chăm sóc sức khỏe trong đồ án năm 2015 làm cho nhóm người cao tuổi chiếm tỷ lệ đáng kể.
Văn hóa làm nên chiều sâu của khu đô thị
Nhà cửa có thể giống nhau giữa các dự án, đời sống văn hóa thì không. East Lake City có đủ lớp không gian để văn hóa hình thành: trung tâm triển lãm ven hồ, quảng trường lễ hội, đường dạo điêu khắc, nhà văn hóa trong từng khu ở và công viên làng nghề truyền thống khoảng 3,8 ha trong đồ án năm 2015.
Các không gian phục vụ đủ mọi lứa tuổi, từ lớp học ngoại khóa của học sinh tới câu lạc bộ dưỡng sinh của người cao tuổi. Triển lãm văn hóa dân gian giữ liên hệ giữa khu đô thị mới với vùng đất Đồng Mai.
Sau nhiều năm, chính những hoạt động văn hóa định kỳ sẽ làm cư dân gắn bó và tự hào về nơi mình sống. Đó là giá trị khó đo bằng mét vuông nhưng quyết định một khu đô thị có hồn hay không.